Lees voor

Teus Kool: "Het water komt van twee kanten"

24-01-2012 17:30
0 reacties

WAARDENBURG - Het water komt met bakken uit de hemel, dikke druppels gaan over in hagel. Het duurt niet lang. De bui waait snel door over het polderlandschap. In de verte ontstaat een mooie regenboog. In de felle opklaring glinstert het met water verzadigde land. Het lijkt midden in de winter wel lente, met maartse buien.

De meeste mensen hebben waarschijnlijk niet eens in de gaten dat het nu hoogtijdagen zijn bij de waterschappen in Nederland. Afgelopen weken maakten de noordelijke provincies spannende dagen door. ,,Vergis je niet'', zegt heemraad Teus Kool van waterschap Rivierenland. ,,In Groningen waren collega's dag en nacht aan het werk. Er liepen mannen op de dijken die al twee dagen geen bed hadden gezien. Op verzoek zijn we daar bijgesprongen. Heel normaal hoor, als de overlast wat langer duurt.''

In de Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden, het werkgebied van Teus Kool, stond eveneens alles op scherp. ,,Dijkbewaking van Hardinxveld tot en met Groot-Ammers'', zegt hij. ,,Het is een rare tijd. Pasgeleden, begin december, hadden we een hoogwateroefening terwijl het een uitzonderlijk droge periode was. En vier waken later sta je op de dijk voor dijkbewaking. Het klimaat doet raar. Het is niet te voorspellen. We houden hoogwaterberichten en weerwaarschuwingen goed in de gaten. Het water komt van twee kanten; van zee en vanuit de hemel. Dat was nu in Groningen ook het probleem.''

Murphy
,,We doen ons werk naar eer en geweten, maar het kan altijd beter. We hebben te maken met de natuur. Het water komt, zoals het komt. Het is niet tegen te houden, je kan hooguit proberen te sturen. De klimaatverwachtingen zijn angstaanjagend. Nederland kiest er voor om uit te gaan van een gemiddeld scenario, maar wat ons betreft mogen de maatregelen die getroffen moeten worden, wel wat robuuster.Je moet altijd rekening houden met 'de wet van Murphy': als het mis gaat, gaat er meteen van alles tegelijk mis. Daar moet je van uitgaan.''

De bijna-dijkdoorbraak en evacuatie in Groningen is uiteraard weer een goed leermoment voor alle waterschappers in Nederland. Dat was in 1995 ook zo, toen in deze regiozo'n hoog water was dat Gorinchem-Oost en andere plaatsen werden geëvacueerd. Daarna worden er dan allerlei maatregelen getroffen om herhaling te voorkomen. ,,Bij het waterschap wordt wel eens gezegd: 'Geef ons heden ons dagelijks brood, en eens in de tien jaar een kleine watersnood''', grapt Teus Kool lachend. Plannen voor dijkverzwaring lagen voor 1995 al jaren op de schap. ,,Door de procedures duurt het altijd zo lang. Jut en Jul maakt bezwaar en dan kan je niet verder.'' Na 1995 werd dat met 'het Deltaplan voor de Rivieren' in één klap doorbroken en kon de dijkverzwaring achter elkaar worden uitgevoerd.

Politiek
Een bijna-ramp is dus een perfecte check of alles in orde is en schudt de politiek weer even wakker: Nederland ligt onder zeewaterniveau en dat verschil wordt nu jaarlijks groter. En daarbij baren de bezuinigingen grote zorgen. Net in een tijd dat grote investeringen nodig zijn, wordt geopperd om waterschappen op te heffen en die taken over te hevelen naar provincies en/of Rijkswaterstaat.
De waterschappers zien dat helemaal niet zitten. ,,Stel je voor dat de politiek het voor het zeggen krijgt als het gaat om waterbeheer en er moet bijvoorbeeld een keus gemaakt worden tussen een nieuwe sporthal of dijkonderhoud. Tja, dan kiezen politici meestal voor het meest populaire en dat is de sporthal. Logisch toch.'' Teus Kool is behalve heemraad ook gemeenteraadslid in de gemeente Neerijnen en weet hoe opportunistisch de hazen kunnen lopen.
En waterbeheer is bepaald geen lokale kwestie. Werkgebieden zijn veelal naar polders ingedeeld. De Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden vormen zo'n werkgebied met enerzijds het Groene Hart met de agrarische sector als motor en anderzijds de verstedelijkte Merwedezone met industrie en bedrijvigheid.

Waterberging
,,Het is heel goed dat de gemeenten nu in het kader van Visie 2030 proberen te komen tot een duidelijk regionaal beeld en beleid. Er is veel werk aan de winkel. In 2015 moeten de gemeentelijke waterplannen klaar zijn. Er moet voldoende opslagcapaciteit in de watergangen komen en voldoende berging. De voorzieningen worden getroffen bij onder andere renovaties en nieuwbouw.''
Bij watergangen worden beschoeiingen vervangen door natuurvriendelijke oevers, schuin omhoog. De opslagcapaciteit wordt daardoor niet alleen veel groter, er ontstaat zo ook meer biodiversiteit, die de waterkwaliteit weer ten goede komt. ,,Het is veiliger voor kinderen en de beleving in de wijk wordt anders.''
Daarnaast wordt het hemelwater in de wijken afgekoppeld van de rioleringen. Het schone hemelwater kan zo sneller doorstromen, door de watergangen naar oppervlaktewater. ,,Ook daardoor verbetert de waterkwaliteit in de watergangen.''
Tegelijkertijd wordt er landelijk gewerkt aan het programma Ruimte voor de Rivier. ,,Daarbij moet je niet alleen denken aan 2030, maar ook aan 2050 of misschien wel 2100,'' zegt Teus Kool.,,Nederland is nog nooit zo veilig geweest als nu. Maar de situatie in de wereld verandert. Er zijn wel inschattingen, maar niemand kan in de toekomst kijken. Er zullen tegen die tijd nieuwe inzichten zijn en zeker nieuwe technieken. Wij zouden de maatregelen nu allemaal wat robuuster willen aanpakken, maar dat kost heel veel meer. Dus we doen, wat we kunnen. Het is nooit perfect.''